Najdawniejsze początki Bułgarii sięgają IV tysiąclecia p.n.e, kiedy to na jej dzisiejsze tereny zaczęły napływać ludy koczownicze z Azji Środkowej. Bałkany były wówczas ważnym ośrodkiem tzw. rewolucji neolitycznej. Myśliwskie ludy zaczęły wówczas przechodzić na bardziej osiadły tryb życia, związany z uprawą ziemii. W V wieku p.n.e. jedno z plemion trackich utworzyło tu nawet organizm państwowy - Królestwo Odrysów. Tereny te zdobyli Rzymianie i w pierwszej połowie I wieku n.e. pomiędzy Dunajem a pasmem Starej Płaniny utworzyli rzymską prowincję Mezję, która w roku 86 n.e. została podzielona na Mezję Dolną i na Mezję Górną. W połowie I w. n.e. na południe od Starej Płaniny powstała rzymska prowincja Tracja. Z czasem tereny obecnej Bułgarii stały się miejscem najazdów Hunów i Gotów.

Od końca IV w. obszary te należały do cesarstwa wschodniorzymskiego (bizantyńskiego). W owym czasie, dzięki wsparciu cesarza bizantyjskiego Justyniana w regionie rozkwitło życie miejskie - szczególnie zaś Filipopolis i Serdica - dzisiejsze miasta Płowdiw i Sofia. W VI–VII w. z północy napłynęły plemiona Słowiańskie. Ok. 680 nad dolny Dunaj wtargnęli tureccy Protobułgarzy, którzy utworzyli tu silny organizm państwowy ze stolicą w Plisce, następnie w Presławiu - Pierwsze Państwo Bułgarskie. Wkrótce najeźdźcy ulegli slawizacji, a w 866 rozpoczęła się stopniowa chrystianizacja płynąca z Bizancjum. Rozkwit państwa w 1. poł. X w., kiedy to w walkach z Bizancjum podbito Macedonię i Epir oraz powstał odrębny patriarchat, został gwałtownie złamany przez podbój przez Bizancjum najpierw północno-wschodniej Bułgarii (971), a 1018 — całego państwa. W 1187 Bułgaria wyzwoliła się, powstało tzw. Drugie Państwo Bułgarskie ze stolicą w Tyrnowie (dziś Wielkie Tyrnowo).

Okres świetności przypadł na 1. połowę XIII w. Zdobyczom terytorialnym towarzyszył rozwój miast i kultury. Ok. 1363 Bułgaria rozpadła na 2 państwa — Tyrnowskie i Widyńskie. Oba zostały podbite przez Turcję — 1393 i 1396, i weszły w skład europejskich posiadłości Osmanów (Rumelia). Turcy wytępili rycerstwo bułgarskie, a ziemię rozdali w lenno własnym urzędnikom i wojskowym. Ludność pozbawiono praw, a Kościół podporządkowano patriarsze w Konstantynopolu. Szacuje się że podczas kilku lat po tureckim podboju niemal połowa Bułgarów zginęła bądź została wzięta do niewoli i wywieziona do innych części imperium osmańskiego. Wybuchające liczne powstania (największe 1598, 1686 i 1737), były krwawo tłumione przez Turków. Niewola nie tylko odcięła Bułgarię od zdobyczy europejskiego renesansu, lecz także jeszcze bardziej umocniła istniejący od dawna feudalizm. Muzułmańscy koloniści zajęli najżyźniejsze grunty i najlepiej prosperujące miasta, Bułgarom zaś pozostała rola nędznych poddanych.

Dążenia wolnościowe Bułgarów, którzy liczyli na pomoc Rosji opiekującej się od 1774 prawosławiem w Bułgarii, przybrały na sile na początku XIX w. W drugiej połowie XIX w. rozwijał się antyturecki ruch partyzancki. W 1876 wybuchło wielkie powstanie, tłumienie go przybrało charakter rzezi, która wywołała oburzenie w Europie i stała się jedną z przyczyn wojny rosyjsko-tureckiej w latach 1877–78. Traktat w San Stefano (1878) utworzył państwo bułgarskie, sięgające aż Morza Egejskiego. Zostało ono zredukowane przez kongres berliński w 1878 roku do małego kraju (północna Bułgaria) — lenna Turcji. Południowa Bułgaria pozostała prowincją turecką o nazwie Rumelia Wschodnia. Władcą nowo powstałego księstwa został heski książę Aleksander I Battenberg, obalony przez prorosyjską armię w 1886 roku. W 1885, w wyniku powstania, do Bułgarii została przyłączona Rumelia Wschodnia. Od 1908 Bułgaria stała się niepodległym carstwem z Ferdynandem I Koburgiem (książę od 1887) na tronie. Nastąpił powolny rozwój gospodarki i kultury. Dzięki bułgarskim monastyrom, pielęgnującym stare tradycje, nie zginęła pamięć o średniowiecznej wielkości kraju.

Niepodległość uzyskana w 1878 roki (w pełni w 1908 po oficjalnym przyłączeniu Rumelii Wschodniej) zapoczątkowała ścieranie się wpływów niemieckich i rosyjskich. Na skutek wojen bałkańskich (1912-1913) Bułgaria utraciła znaczną część terytorium, dlatego też przystąpiła do I wojny światowej po stronie państw centralnych. Wojna zakończyła się jednak klęską, a Bułgaria straciła swoje krótkotrwałe zdobycze terytorialne. Najboleśniej odczuła brak dostępu do Morza Śródziemnego. W II wojnie światowej Bułgaria opowiedziała się wraz z m.in. Węgrami, Rumunią i Finlandią po stronie państw Osi. Jej rezultatem były niewielkie nabytki we wschodniej części Jugosławii oraz okupacja greckiego terytorium wokół Salonik. Zajęcie kraju w 1944 roku przez Armię Czerwoną spowodowało obalenie monarchii i ustanowienie w 1946 roku republiki ludowej. Następnie władzę objęła Bułgarska Partia Komunistyczna (generalni sekretarze: Georgi Dymitrow, Wyłko Czerwenkow, Todor Żiwkow).

Na przełomie lat 70. i 80. pogłębiły się zjawiska kryzysowe w życiu gospodarczym i społecznym. Ich przejawem było nasilenie 1984–89 akcji asymilacyjnej wobec ludności pochodzenia tureckiego. Pod koniec 1989 system ustrojowo-polityczny Bułgarii załamał się, powstała opozycja demokratyczna. W XI 1989 ustąpił Todor Żiwkow, a kierownictwo BPK przejęli zwolennicy reform. W XII 1989 ugrupowania opozycyjne utworzyły Związek Sił Demokratycznych (ZSD). Masowe demonstracje w listopadzie i grudniu 1898 wpłynęły na utworzenie demokratycznej republiki parlamentarnej. Odwołano akcję asymilacyjną wobec ludności tureckiej. Wybory do Wielkiego Zgromadzenia Narodowego 1990 przyniosły zwycięstwo postkomunistom z Bułgarskiej Partii Socjalistycznej. Zgromadzenie wybrało na prezydenta Ż. Żelewa — przywódcę ZDS i uchwaliło konstytucję Republiki Bułgarii. Pierwsze wolne wybory odbyły się 13 października 1991 roku. Wybory 1991 i 1997 wygrała prawica skupiona w ZSD, w 1994 BPS. Powszechne niezezadowolenie z tempa i skutków ubocznych transformacji gospodarczej wyniosły 2001 do władzy byłego cara Symeona II, który powołał Ruch Narodowy–Symeon II. Jako Symeon Sakskoburggotski kierował on do 2005 rządem koalicyjnym wraz z partią mniejszości tureckiej.

29 marca 2004 Bułgaria wstąpiła do NATO

1 stycznia 2007 Bułgaria stała się członkiem Unii Europejskiej